نظریه سیستم های خانواده اغلب اشاره به نظریه فرایند خانواده به عنوان یكی از مشتقات نظریه عمومی سیستمها دارد(GST).نظریه سیستمها كه منشاء آن در زیست شناسی و سایبرنتیك است از طریق كار زیاد در خانواده ها وارد گستره ارتباطات خانواده درمانی شد،كه آن یك نظریه منطقی –تجربی با سه مشخه زیر است .

1.      دارای مفروضه های جهانی مشخص در همه  سیستمها است .

2.      پیگیری پیش بینی های آن با تمركز بر الگوها.

3.      پیگیری توضیح وتبیین آن با تمركز بركاركرد اجزاء سیستمها(گالوین.دیكسون.مرو).( dawn.2006).

برای تقدركامل ازماهیت تازه ی نظریه سیستمها و نقش آن درپژوهشهای مرتبط با خانواده درسه دهه گذشته مهم است كه فرضیات زیر مورد ازمایش قرار گیرد.

A.   فرضیات بنیادی و مفاهیم نظریه سیستمها

به عنوان سطوحی از (نظریه عمومی سیستمها GST)

      وسیستمهای حانواده.

B.   روند كاربرد نظریه خانواده برای درك ارتباطات خانواده.

C.   نقاط ضعف و قوت نظریه سیستمها.

D.   جهتگیری آینده.

این آزمایشات آشكارخواهند ساخت كه تمركززیاد برماهیت نوظهورالگوهای ارتباطی،همچنین تمركززیاد بركلی گرایی بیش ازفردگرایی درارتباطات مفید وارزشمنداست. 

اگرچه حیطه نظریه عمومی سیستمها (GST)اجازه می دهد كه آن را در مورد موضوعات بیجان و جاندار به كاربرد ه شود،ولی چارچوبی را برای درك پیچیدگیهای بزرگ تشكیلات انسانی ارائه می دهد.(White&Klein2002)

كاربرد زیاد و همچنین جهانبینی مشخص آن  شهرت و اعتبارش را به عنوان یك "نظریه با شكوه" تضمین كرده است. (p 311 . dawn.2006).

نظریة عمومی سیستمها نخستین بار توسط زیست شناسی به نام لودو یك فون برتالانفی دردهة 1940 پیش كشیده شد.این نظریه كوششی است برای ارائة یك الگوی نظری جامع كه تمامی نظامهای زنده را دربر بگیرد؛ این الگو به كار تمامی علوم رفتاری می خورد سهم عمدة برتالانفی ، فراهم ساختن چهار چوبی است برای توجه به پدیده های به ظاهر بی ربط و درك اینكه آنها چگونه در كنار یكدیگر مؤلفه های به هم پیوستة یك نظام بزرگتر را تشكیل میدهند .

برتالانفی موجودات زنده را نظامهای فعال و بازی می دانست كه ویژگی تمامی آنها عبارت است از جریان ورودی وخروجی اطلاعات. برتالانفی به جای آنكه هر تكه از نظام را مجزا تلقی كند و برای ساخت یك پدیده اجزا را كنار هم بگذارد، بر روابط مابین آن اجزا تاكید می كرد؛ بهترین راه برای درك مؤلفه های مختلف آن است كه آنها را تابعی از كل نظام بدانیم. لذا نظریه عمومی سیستمها می كوشد تا نظامها را با توجه به شیوه ی سازمان بندی ونیزهمبستدگی متقابل اجزای آن طبقه بندی كند، دیدگاه كاهش گرای سنتی و متعارف راجع به یك نظام (كه مشتق ازعلوم مادی یا فیزیكی است )پدیده های پیچیده با فرو كاستن آن نظام به مجموعه های از واكنشهای علت و معلولی ساده تر ، و تحلیل خطی این موضوع كه  الف  چگونه باعث ب،وب چگونه باعث ج میشود ،وجزاینها،تبیین میكند با اینكه تفكر سیستمی در تمامی جنبه های خانواده درمانی – نظریات ،فنون سنجش ،رویكرد های درمان رسوخ كرده است ،در اینجا می خواهیم بااهمیت تاریخی نظریة سیستمها بر ظهور جنبش خانواده درمانی تاكید كنیم . خانواده درمانگرهایی كه نظریةعمومی سیستمها را اتخاذ كرده اند فرد را موجود پیچیده ای می دانند كه در داخل یك نظام عمل میكند و مفاهیمی چون بیمار یا سالم اموری بی ارتباط می دانند :نشانهای كه در یك شخص پدیدار شده است صرفا بدان معناست كه نظام مزبور (یعنی خانواده ،محله ،یا كل جامعه دچار اختلال وبد كاری شده است در خانواده درمانی ،تاكید بر علیت چند گانه در سطوح مختلف است  نه بر تعارضات درون روانی ناگشودة یك فرد :در این جا تاكید بر زمان حال است نه گذشته .

برخی از ویژگیهای سیستمها

 علیت متقابل یا جبر دو سویه

با انتخاب رویكرد ارتباط نگر ،توجه نیز از محتوی به فرایند خانوادگی معطوف می شود یعنی به جای آنكه برای تبیین مشكلات كنونی بر روی حقایق تاریخی و قبلی انگشت بگذاریم بر مجموعه ای از تبادل پیامهای به هم پیوسته در نظام خانواده توجه می كنیم .شاخص علیت خطی عبارت است از محتوای- یك رویداد  باعث رویداد دیگری می شود آن هم  به صورت معادلة محرك - پاسخ یك طرفه .اگر محتوی را شاخص علیت خطی بدانیم ،پس فرایند نیز وجه ممیزه علیت  حلقوی خواهد بود. در این حالت تأكید بر نیروهای است كه به طور همزمان در چندین سو حركت می كنند و هیچ رویدادی معلول حركت قبل از خود نیست .در درون هر خانواده ،تغییر یكی از اعضاء بر تمامی اعضای دیگر و كل خانواده تأ ثیر خواهد گذاشت.(گلدنبرگ و گلدنبرگ .ترجمه نقشبندی و همكاران1382)

باز خورد:نظریه سیستمی در ایده های مربوط به باز خورد كه پایة سیبرنتیك را شكل می دهد و از آن فراتر می رود جای می گیرد. درمان گر  نظامدار نه فقط فرایندهای باز خورد موجود ،بلكه فرایند های كه موجب تغییر در نظام خانوادگی می شوند را نیز مد نظر دارد.

قطعیت یكسان:قطعیت یكسان عبارت است از توانایی خاصی كه نظامهای باز برای حفظ حالت ثبات یكسان در مقابل درون دادهای مختلف از خود نشان می دهند هر چند به نظر می رسد اصل قطعیت یكسان  به طریقه كاركرد خانواده ها هم بستگی دارد ،اما امروزه این ایده كاربرد در متون خانواده درمانی ندارد.)بارکر,ترجمه دهقان 1375)

منبع: مشاوره خانواده